ფული. ერთი რამ უდავოა: არ არის საჭირო იყო ვუნდერკინდი, რომ დაინახო კავშირი ფულსა და ჩვენი სურვილების დაკმაყოფილებას შორის. ბავშვები ამ აღმოჩენას სკოლის ასაკამდე ბევრად ადრე აკეთებენ — მანამ, სანამ ათამდე თვლას ისწავლიდნენ. ეს გასაკვირი არც არის. ჩვენ ხშირად ვსაუბრობთ ფულზე მათი თანდასწრებით, თანაც იმაზე მეტად, ვიდრე თავად გვგონია. გარდა ამისა, ბავშვები ამჩნევენ, რომ მაღაზიაში ნივთებს ვყიდულობთ და არა უბრალოდ ვიღებთ და სახლში მოგვაქვს. ჩვენ გამყიდველს ფულს ვაძლევთ შენაძენის სანაცვლოდ.

ამგვარად, ორი-სამი წლის ბავშვის მუდმივი „მინდა“, ოთხი-ხუთი წლის ასაკში გადაიქცევა სიტყვად „მიყიდე“. მშობლებმა ხშირად არ იციან, როგორ მოიქცნენ ასეთი თხოვნისას: მათ არ სურთ ბავშვს საჭირო ნივთი დააკლონ, მაგრამ არც მისი გათამამება უნდათ. ისინი ცდილობენ გამოხატონ სიყვარული, მაგრამ ამავდროულად სურთ, რომ ბავშვს პასუხისმგებლობის გრძნობა განუვითარდეს.

მშობლების არათანმიმდევრული ქცევა

პრობლემა მწვავდება მაშინ, როდესაც თავად მშობლებს აქვთ არასწორი დამოკიდებულება ფულის მიმართ. ზოგიერთი მიიჩნევს, რომ ფული ჯერ უნდა გამოიმუშაო და მერე დახარჯო, ან რომ „დაზოგილი ლარი  გამომუშავებული ლარია“, თუმცა განსაკუთრებული სულგრძელობის მომენტებში აცხადებენ, რომ სიცოცხლე ძალიან მოკლეა იმისთვის, რომ საკუთარ თავს ან ახლობლებს დიდი სიხარული მოაკლონ. ასეთი ეკონომიკური ქცევა არ გამოირჩევა თანმიმდევრულობით, რაც მშობლებს ურთულებს არა მხოლოდ შვილისთვის გამოსავლის შეთავაზებას, არამედ საკუთარი ქცევის ხაზის დაცვასაც.

ჩვენ ვიბნევით კითხვების ზღვაში:

როგორ დავუწესოთ ზღვარი ბავშვის მოთხოვნებს?

როგორ მოვიქცეთ, როცა რაღაცის ყიდვას გვთხოვს?

უნდა მივცეთ თუ არა ბავშვს ფული (ერთგვარი „სტიპენდია“)?

რა ასაკიდან და რამდენი უნდა მივცეთ?

როგორ ვასწავლოთ მომჭირნეობა?

ფსიქოლოგიური ფაქტორი და სურვილების კონტროლი

მიუხედავად იმისა, რომ საღი აზრი გვკარნახობს პასუხებს, ხშირად ეს შედეგს არ იძლევა და ბავშვი მაინც ვერ სწავლობს ფულის გონივრულად მართვას. ტექსტში მოყვანილია მაგალითები:

ემზარ ჩართოლანი: ბავშვობაში ყველაფერი ჰქონდა და ფულს ფანტავდა, თუმცა გაიზარდა პატიოსანი და პასუხისმგებლიანი ადამიანი.

მამუკა გუბელაშვილი: ნაკლებად ანებივრებდნენ, მაგრამ ზრდასრულობაში მაინც დარჩა ქარაფშუტა, ხარბი და მუდამ უფულო.

დასკვნა ისაა, რომ ფულის გამოყენების ხელოვნება ასახავს ჩვენს უნარს, ვაკონტროლოთ საკუთარი სურვილები. რაც ნაკლებად ვერკვევით საკუთარ თავში და სურვილებში, მით უფრო ნაკლებად ვმართავთ ფულს. თავისთავად დაზოგვას ან ფლანგვას აზრი არ აქვს, თუ ყველაზე აუცილებელი საჭიროებები დაუკმაყოფილებელი რჩება.

სათამაშო, როგორც სიყვარულის სიმბოლო

ხშირად სათამაშოს მიმზიდველობა არ არის მისი ყიდვის მთავარი მიზეზი. ბავშვისთვის სათამაშო ჩვენი სიყვარულისა და მისი დაყოლიების უნარის სიმბოლოა. ამგვარად, ბავშვი გვაყენებს მდგომარეობაში, სადაც ჩვენი სიყვარული და სიკეთე უნდა იყოს „ნაყიდი“. ჩვენ თავად ვასწავლით ბავშვს, გამოიყენოს ფული იმ სურვილებისთვის, რომლებსაც რეალურად საერთო არაფერი აქვთ ნივთებთან.

ეს ზრდასრულ ასაკშიც გრძელდება:

ზოგჯერ მამაკაცი ყიდულობს ძლიერ ავტომობილს, რადგან თავად აკლია ძალა და ეს სურვილი მანქანაზე გადააქვს.

ქალები ყიდულობენ ახალ ქუდებს არა მხოლოდ ელეგანტურობისთვის, არამედ თვითდაჯერებულობისთვის.

ადამიანები ყიდულობენ ნივთებს კრედიტით, რადგან ეშინიათ სხვების განკითხვის ან აწუხებთ დანაშაულის გრძნობა ჭარბი სურვილების გამო.

ფსიქოლოგიური სიმწიფე

ეკონომიკური პასუხისმგებლობა ნიშნავს არა ფულის გაღმერთებას, არამედ პიროვნულ ფსიქოლოგიურ სიმწიფეს. ბავშვებს უნდა ვასწავლოთ ფულის სწორი გამოყენება და ამას სერიოზულად უნდა მივუდგეთ. ყველაზე მნიშვნელოვანია ძალისხმევა მივმართოთ ბავშვის ფსიქოლოგიური სიმწიფის განვითარებაზე.

უნდა მივცეთ მას დრო, რომ თავად შეაფასოს თავისი უთვალავი სურვილი და დაიკმაყოფილოს მათგან ყველაზე ჯანსაღი და აუცილებელი. ზრდასრული, გაწონასწორებული ადამიანი ახერხებს ბევრ რამეზე უარის თქმას, სურვილების გადავადებას, კომპრომისზე წასვლას და ამავდროულად ცხოვრებით აბსოლუტურად კმაყოფილია.

ფრომი